Als behandelaar, opleider, directeur en adviseur in de zorg-sector heb ik aan den lijve ondervonden dat ongeacht de positie of functie, de systeemtheorie een denkwijze is die een uitweg biedt om de meest complexe en precaire vraagstukken die zich in een familie of een organisatie voordoen het hoofd te bieden. Tegelijkertijd gaf de ervaring als adviseur in de profit sector wederom de bevestiging dat toepassen van het systeemdenken ook daar zijn waarde bewijst; in het bijzonder tijdens de vijf jaar advies- en trainingswerkzaamheden met familiebedrijven waarbij opvolgingsproblematiek de reden van bemoeienis was.
De aanwezigheid van een psycho-systeemtherapeut bij een adviesbureau voor familiebedrijven wekt geen verbazing maar roept veelal wel de vraag op, wat kan zij nu eigenlijk betekenen voor ons vraagstuk in de organisatie en in hoeverre is het vraagstuk gelieerd aan de familiedynamiek.
In de loop van tientallen jaren zijn er diverse theorieën ontwikkeld over wat zich tussen mensen afspeelt. De systeemtheorie als verklaringsmodel bleek voor familieproblematiek het meest bruikbaar (onderzoek heeft dit aangetoond). De belangrijkste aanname in deze manier van denken en kijken is om de familie op te vatten als een systeem. Door de familie als systeem te benaderen wordt de wisselwerking tussen de familieleden zichtbaar evenals het gelijktijdige wederkerige patroon waar mensen door worden gestuurd. Het was maar een kleine stap om de concepten van dit denkkader toe te passen op niet biologische systemen zoals organisaties.
Een organisatieanalyse op basis van het systeemdenken waarbij de dynamiek en het krachtenveld van relationele interacties en patronen in kaart worden gebracht is heden ten dage gebruikelijk in de organisatie adviespraktijk en in het bijzonder bij familiebedrijven. Wat speelt zich af tussen de familieleden, eigenaren, directie, medewerkers (subsytemen)? Hoe kan deze complexe werkelijkheid geordend worden zonder een vraagstuk te bagatelliseren dan wel onnodig op te blazen. Het syteemdenken biedt de mogelijkheid om vanuit een ander perspectief nieuwe informatie te verzamelen en van daaruit tot andere betekenisgeving te komen betreffende het gestelde vraagstuk. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar opvattingstelsels (belief systems), tradities, overgangen en welke structuren deze invloeden en processen ondersteunen zowel binnen de familie als in het bedrijf. Begrip en kennis opgedaan volgens bovenstaande principes verhelderen de context waarbinnen beslissingen genomen moeten worden die doorslaggevend kunnen zijn voor de volgende generatie. Dat maakt het werken maar ook het adviseren in een familiebedrijf zo enerverend.